Cijfers
Opinie‘De gemeente Oude IJsselstreek wil in 2050 CO2-neutraal zijn’ was de kop recent boven een artikel van die strekking. Een mooie ambitie. Niet zelden wordt in algemene zin onderweg echter een ambitie bijgesteld, als blijkt dat deze niet gehaald kan worden. Het zou me dus niet verbazen als over tien jaar wordt geroepen en geschreven dat er de ambitie is om in 2055 energieneutraal te zijn. Naar het waarom het in 2050 niet gelukt is, wordt dan heel vaak niet meer omgekeken.
De cijfers waarmee dit soort ambities worden gestaafd worden, zijn per definitie manipulatief. Het is maar hoe je ze gebruikt. Ik neem als voorbeeld een groep van negen werklozen in een klein dorp van 90 inwoners inwoners. Dat is een percentage van 10 procent werkloosheid, dat is niet lastig rekenen. Een jaar later zijn dezelfde negen personen nog steeds werkeloos, maar is de bevolking met tien personen gegroeid vanwege nieuwbouw. Negen werklozen op honderd inwoners is het dan, dat is een werkloosheidscijfer van 9 procent. De kop zou zo maar kunnen zijn ‘Werkloosheid in klein dorp daalt’, doelend op de verandering van 10 naar 9 procent. Dat terwijl dezelfde negen mensen nog steeds werkeloos zijn. Hoe manipuleer ik de beeldvorming door cijfers te gebruiken. Met cijfers kun je alle kanten op, daarom houd ik graag van absolute aantallen en geen gegoochel met percentages.
Wie goed met deze cijfers kan goochelen, is niet zelden een manager. Deze moeten immers hun bestaan legitimeren binnen een organisatie of bedrijf, en daar komen de juiste cijfers dan bij van pas. Of cijfers die op de juiste manier worden uitgelegd. Zelden heb ik een nieuwe manager meegemaakt die zei: ‘Het is klasse hoe jullie hier werken, ik heb er niets aan toe te voegen. Ik ga bij de directeur pleiten om mij te ontslaan en deze functie te laten vervallen.’
Nee, vaak zijn de mannen en vrouwen nogal ‘veranderingsgevoelig’, Immers, ideeën tot efficiënter werken, meer omzet of het verbreden van het assortiment gaan er vaak in als Ketellapper. Misschien dat ik daarom ook zo houd van de kleine bedrijven. Die tevreden zijn met hoe de winst en verliesrekening er aan het eind van het jaar uitziet, waar alle werknemers inclusief de directeur elkaar met de voornaam aanspreken. Waar gezelligheid geen vies woord is en plezier in het samen bereiken van een reëel doel nog synoniem staat.
Ooit maakte ik mee, volgens Amerikaans concept, dat er geklapt werd voor de prestaties op de afdeling verkoop voor diegene met de meeste omzet. Het was meer tegen elkaar dan met elkaar. Weer die cijfers, ik heb er niet lang gewerkt.
