Inflatie

“Ut was iets verschrikkelijks veur de leu. En ut worden hoo langer hoo gekker”
Dat zea mi’j is ne man dee ut zich nog good kon herinnern. Hee was nog heel jonk e’west maor der worden zovölle ovver e’praot en ok later nog dat hee der alles van wist. In Duutsland was ut geld elken dag minder weard. Geld waor i’j bi’j wieze van spreaken vandaage un hoes veur kopen konnen was un jaor later nog neet genog veur ne zak meal. Eigenlijk nog gekker.
Op ut deepste punt in 1923 was ne zak meal 260 tot 300 miljoen Mark weard. Un pond varkensvleis kostten 1.8 tot 2.2 miljoen Mark. At de vrouwe hen bosschoppen doon genk had ze de tasse volle met geld as at ze later bosschoppen hadde. De boern kregen nog geld in de hande umdat ze wat te verkopen hadden maor ’n andern dag was ut al völle minder weard . Ze kochtten der onmiddellijk wat veur. Ik heb ne boer e’kend dee zich 50.000 steene kocht. Hee wis nog neet watte der met doon wol maor steene vratten joo gin brood. ‘k Heb eene boer e’kend dee elken mark deete in de hande kreeg ummezat in Hollands geld en in Holland op de banke zat. Ton de inflatie af e’lopene was had hee nog mooi wat op de banke. Ok ken ik der eene den nog ne mooien buul vol “van dee olde Willemienkes “in de kaste hef liggen. Haoste 80 jaor bewaard maor zee bunt nog heel wat weard. Ne hypotheek aflossen genk der ok mooi met. Ne Hollandse boer dee völle geld had oet e’leend an Duutse naobers kreeg ut geld allemaol wear. Ne hypotheek aflossen genk haoste met ut melkgeld van eene weake. Den Hollandsen boer genk der haoste an failliet.
Veur ne ambtenaar of toch volk met un vast inkommen was ut ne verschrikking. Hadde un inkommen van 300 mark in de maond dan konne der op ’t leste nog gin peksken sigaretten veur kopen. Natuurlijk hee kreeg geregeld opslag. Maor teggen de tied at dat e’regeld was was ut geld al niks meer weard. I’j könt ow veurstellen dat zukke leu der endelijke alles an deden umme an meer geld te kommen. De Duutse kommieze stonden an de grenze te tellen hoovölle varkene de smokkelers ovver de grenze dreven. Zee kregen per stuk ne riksdaalder met. Zo vertellen mi’j is ne man an de grenze datte völle eiere smokkelt hadde. Of smokkelen? Hee reed der zo met de grenze ovver.
Hee zea: Ik warkten bi’j ne groten eierehandel en ik nam iedere weake ne keere ne vrachtauto vol eiere met nao hoes. Met ne Duutsen kommies ha’k af e’praot datte onder de lampe hen moch lopen s’aovends at “de Luft rein” was. A’k um onder de lampe deur zag lopen stappen ik in ’n auto en reed as de sodemieter de grenze ovver. Hee kreeg dat natuurlijk good betaald.
Eigenlijk was hee zo corrupt as wat maor dat was veur um de enigste manneere umme an de kost te komm’en. Van zien salaris konne op’t leste nog gin deusken lucifers kopen. ’t Hef lange good e’gaone maor ongemarkt veel ut natuurlijk op datte tamelijk normaal leaven wat oetgaven betreft en iedereen begreep datte dat van zien salaris neet kon. En op ne keere hadden ze ’m te pakken. Ton was ut oet. Ut leiden tot un groot drama. Den man wist neet anders te doone dan den revolver te gebroeken en zich eur e kop te scheten. Ok veur uns was ut verschrikkelijk, “Ut was ne goeien man maor de omstandigheden brachten um der too.”