Voetje aan de grond voor lokaal internet in Achterhoek

10 januari 2024, 09:03 Zakelijk

DOETINCHEM - Lokaal internet is een fenomeen in opkomst dat voorzichtig ook in de Achterhoek een voetje aan de grond krijgt. Het is een nieuw netwerk dat zich richt op dataopslag, waarmee je zelf kunt helpen de grote, alles bepalende bedrijven in de digitale wereld zoals Google, Microsoft, Apple en Meta te ontlopen.

Door Gerard Menting

Het decentrale internet is geen vervanger voor het surfen en e-mailen met jouw internetabonnement, maakt Robert Jan Lamers aan het begin van het gesprek meteen duidelijk. De Doetinchemmer is in ons land partner van ThreeFold, de stichting die met onderlinge samenwerking van gebruikers een alternatief wil bieden voor de opslag van gegevens. Daar komt nu 80 procent van terecht bij de datacenters van de grote spelers: Apple, Microsoft, Alphabet (Google), Amazon en Meta (Facebook). Overigens alle vijf behorend tot de tien rijkste bedrijven ter wereld, waarmee ze een grote invloed op de economie hebben.

‘Volgens onze filosofie moet iedereen vrij toegang hebben tot internet, zonder tussenkomst van een andere partij’

Vinkje voor toestemming
In de datacenters is alles wat je zo gemakkelijk in the cloud hebt geparkeerd opgeslagen, net als de accountgegevens van al die sites en bedrijven waar je ooit een aanmeldformuliertje voor hebt ingevuld. “Vaak voor gratis diensten, zoals bij Google”, zegt Lamers. “De waarde zit voor het bedrijf niet in de dienst die ze bieden, maar in de gegevens van de gebruikers, die ze zo in handen krijgen.”

Hij laat fragmenten zien uit de gebruikersvoorwaarden van Windows en Apple, waarin je met het zetten van een vinkje (wie leest die hele tekst daarboven?) toestemming geeft dat ze zelfs de inhoud van je e-mails kunnen gebruiken als ze dat nodig achten. “Zij kennen jouw voorkeuren en gedrag beter dan jijzelf.”

Beschermen van privacy staat bovenaan in de argumentatie van Lamers waarom een alternatief nodig is. “Decentraal internet maakt het mogelijk om zelf te bepalen hoe en waar je jouw data opslaat.”

Zanzibar
Op termijn wordt de centrale opslag ook onbetaalbaar, schetst hij. “Er zijn miljarden nodig voor de groei van dataopslag. Dat kan alleen in rijke landen, 40 procent van de wereld valt daarbuiten.” In 2030 wordt naar verwachting 20 procent van de elektriciteit wereldwijd gebruikt voor dataopslag.

De centrale opslag betekent dat kwaadwillenden maar op één plek hoeven te zijn om veel schade aan te richten. Censuur is ook een zorg, net als inefficiëntie. Lamers geeft een voorbeeld uit Zanzibar, waar in een Zoom-gesprek tussen twee mensen die 30 kilometer van elkaar af wonen het beeld en geluid 9.000 kilometer afleggen om van de een bij de ander te komen. Afrika heeft geen datacenters, dat loopt dus via Europa. “Dr. Hussein Mwinyi, de president van Zanzibar, was enthousiast toen hij begreep dat het ook anders kan. Hij nodigde de mensen van de stichting Threefold uit om op Zanzibar lokaal internet voor elkaar te krijgen.”

De basis van het netwerk zijn 3nodes, kleine computers met vooral opslagruimte, die werken als servers. Die kun je zelf bouwen of kopen, bijvoorbeeld in de webshop van Lamers bedrijf hostservice.nl. Er is speciaal software voor ontwikkeld, waarmee 3nodes onderling kunnen communiceren. De 3node sluit je aan op de router en maakt dan onderdeel uit van het decentrale internet. Dat kan hier, maar ook in de meest afgelegen gebieden.

De 3node. Foto: Roel Kleinpenning

Energieverbruik een fractie 
Bijvoorbeeld in Zanzibar, om bij het voorbeeld te blijven. Al die nodes bij elkaar leveren een gigantische opslagruimte op. Je bepaalt zelf, legt Lamers uit, waar en op welke wijze jij jouw data wil opslaan. Dat kan voor extra veiligheid zelfs in stukjes op vijf, tien of vijfhonderd verschillende plekken. Andere gebruikers kunnen jouw 3node gebruiken voor opslag van data. In de app die bij het lokale internet hoort, kun je dat soort zaken regelen.

In meer dan 60 landen zijn inmiddels 3nodes te vinden. In Nederland bij 137 gebruikers, weet Lamers, waarvan enkele tientallen in de Achterhoek. “Het energieverbruik is een fractie van wat datacenters nodig hebben. Onder meer omdat minder dataverkeer nodig is en ruimte die niet in gebruik is, slapend wordt gehouden.”

Een bijzonder aspect is dat aansluiten bij het lokale internet financieel voordelig kan zijn. Je wordt beloond voor het aansluiten van een 3node en beschikbaar stellen van deze dataruimte. Dat gaat in tokens, virtuele munten die eventueel om te zetten zijn in harde valuta. Tokens kun je ook gebruiken om diensten af te nemen. Afhankelijk van de capaciteit van de node krijg je maandelijks een hoeveelheid tokens uitgekeerd.

Vrij toegang tot internet
Daarvoor wordt de blockchaintechnologie gebruikt, legt Lamers uit. “Hier zit dus geen bank of andere instantie tussen. Volgens onze filosofie moet iedereen vrij toegang hebben tot internet, zonder tussenkomst van een andere partij zoals een bank, een hostingbedrijf voor een website, een aanbieder zoals Google Drive voor een cloudomgeving of Zoom voor beeldbellen.”

Er is steeds meer open source software beschikbaar voor het gedecentraliseerde internet. Presearch (zoekmachine), Owncloud, Funkwhale (muziek), Mastodon (social network) Youtube-alternatief Peertube, discussieplatform Discourse en Wordpress (websites bouwen) zijn enkele voorbeelden.

Door zijn vroeg overleden broer (die met zijn ICT-bedrijf nog het draadloos netwerk in het centrum van Doetinchem heeft aangelegd) raakte Lamers in 1999 al geïnteresseerd in internet. Hij zette zijn ICT-bedrijf naast zijn baan door.

‘Je bepaalt zelf waar en op welke wijze jij jouw data wil opslaan’

Uit een gevoel van onvrede over de geldwereld waarin hij werkte (”Ik ging de wereld over met machines die bankbiljetten sorteren”), de globalisering en de kloof tussen arm en rijk die steeds groter wordt, raakte Lamers geïnteresseerd in Society 4.0. “Ik merkte dat ik niet de enige was die een andere kant op wilde. Zij streven naar een samenleving die op regionale schaal is georganiseerd.”

Kartrekker
Daar past decentraal internet bij, hij wilde daarover een voordracht houden en kwam zo in contact met de oprichters van Threefold. “Die stonden aan de wieg van het huidige internet, zij begonnen in 1996 met een hostingbedrijf. Ze zagen waartoe internet is verworden en hadden de kennis om iets te ondernemen.” Dat werd een nieuw fysiek netwerk, decentraal en open source, waar ze met Zero OS een eigen besturingssysteem voor ontwikkelden. Lamers werd gevraagd om in Nederland partner van Threefold te worden. Sinds 2,5 jaar is hij in Europa kartrekker van het initiatief. “Ik word regelmatig gevraagd voor lezingen door het hele land, ook in de Achterhoek. Het is mooi dat in onze Achterhoek de nieuwste revolutie op internet begint.”

Internet: Hostservice.nl (apparatuur, nieuwsbrief), Threefold.io, play.grif.tf (software), society4th.org (society 4.0).