Voor Niels is elke dag molendag

ma 4 mei, 07:56

ZEDDAM – Niels Schwartz uit Zevenaar kan niet wachten tot hij jarig is. Voor de dertienjarige jongen is dat het moment om zijn droom te verwezenlijken. Zodra hij veertien wordt, mag hij namelijk starten met de opleiding tot molenaar. Voor Niels is dat een bijzonder vooruitzicht, zeker omdat molens al jaren zijn grote passie vormen. Door zijn autisme en lichte verstandelijke beperking best een uitdaging, maar hij mag rekenen op de steun van zijn vader Mike en moeder Debby en een aantal molenaars in de regio Achterhoek.

Door Walter Hobelman

Niels vertelt waarom hij molens zo interessant vindt. "Een molen is mooi om te zien. De wieken die draaien, maar ook de plaats waar molens staan zorgt vaak voor een mooi plaatje. En het is iets van vroeger, dat vind ik ook bijzonder." Zijn vader vertelt dat Niels al jarenlang helemaal in de ban is van molens. "We hebben al veel molens bezocht en zijn betrokken geraakt bij de molen in Zeddam. Het enthousiasme van Niels heeft ervoor gezorgd dat ik inmiddels zelf ben begonnen met de opleiding tot molenaar."

Niels weet enorm veel van molens en besteedt al zijn vrije tijd om in of rond een molen te zijn. Hij volgt molens door het hele land via livestreamkanalen, maar nog liever is hij de hele dag bij een molen aanwezig om te kijken en waar mogelijk ook zelf actief de handen uit de mouwen te steken.

"We hebben goede contacten met Thije Jansen, de jonge molenaar in Zeddam en andere vrijwilligers daar. Ze kennen Niels en genieten van zijn leergierigheid. Door zijn beperking moet Niels alles stap voor stap doen. Zoals bijvoorbeeld zijn hoogtevrees overwinnen. Dat was in het begin best een dingetje, maar inmiddels klimt hij op weloverwogen wijze de wieken in."

Dat de droom van Niels om molenaar te worden ooit realiteit wordt, is nog een uitdaging. "Hij kan dat niet zelfstandig doen. Daarom ben ik aan de opleiding begonnen zodat we misschien samen iets met die droom kunnen doen. Thije werkt ook als molenaar in het Openluchtmuseum en een soort dagbestedingsplek bij die molen zou voor Niels echt geweldig zijn. Maar dat is iets voor later."

Mike vindt zelf vooral de historie van de molens interessant. "Het is mooi om als vrijwilliger bezig te zijn met dit stukje erfgoed dat zeker behouden moet blijven voor de toekomst. Op die manier kan ik iets bijdragen aan de maatschappij en dat geeft voldoening."

Het gezinsleven van de familie Schwartz staat voor een groot deel in het teken van molens. "Niels wil elke zondag wel naar een molen toe en als we daar dan eenmaal zijn en er zijn vrijwilligers aanwezig, dan vliegt de tijd om. We steken er best veel tijd in en moeten ervoor waken dat de passie van Niels ons hele gezinsleven beheerst, maar dat gaat gelukkig best goed."

Mike is bijna zover dat hij examen mag doen voor de opleiding. "Ik heb voldoende stage-uren gemaakt en ben bezig met de theoretische kant van de opleiding. De opleiding is best pittig. Je moet onder meer kennis hebben over het weer, het gaande en het staande werk, veilig werken, verschillende typen molens en hun functies", vertelt hij. "Maar je leert vooral door veel te doen en mee te lopen met de moleninstructeur."

Veel vrijwilligers bij molens zijn al redelijk op leeftijd en verjonging is welkom. "Niels wordt met respect en enthousiasme betrokken bij het werken in en rond de molens. Vorig jaar kreeg hij, na een oproep, van driehonderd verschillende molenaars uit het land een kaart voor zijn verjaardag, met vaak een uitnodiging om te komen kijken bij de molens van de verschillende molenaars." Niels is inmiddels ook jeugdlid van het Gilde van Vrijwillige Molenaars. "Er zijn nog een paar van die jonge jongens zoals Niels, maar het merendeel van de enthousiastelingen is al wel wat meer op leeftijd. Maar stuk voor stuk zijn het mensen die genieten van de aandacht van Niels en hun ervaring en kennis graag met hem willen delen."

Een dag zonder molens is voor Niels niet mogelijk. Zijn kamer is vol met posters en foto's van molens, op zijn dekbed staat een molen en in de tuin staat een miniatuurmolen. Op de vraag of hij nog meer interesses heeft zegt Niels: "Mooie auto's, dat is ook wel leuk. Maar molens zijn het mooist."

Al met al draaien de wieken voor Niels niet alleen in de wind, maar ze draaien ook in zijn hart, en dat zal voorlopig niet veranderen.

KADER

Grafelijke Korenmolen
De torenmolen van Zeddam behoort tot de bezittingen van Huis Bergh. De heren Van den Bergh, de eerste eigenaren van het kasteel en de molens te Bergh, hadden het wind- en maalrecht op hun grondgebied. Dit hield in dat alleen zij molens op hun grond mochten bouwen en dat bewoners verplicht waren om daar hun graan te laten malen. In 1486 verwierven zij de graventitel.

Zeldzaam exemplaar
De molen van Zeddam is een nog werkende, middeleeuwse torenmolen en behoort tot de oudste gemetselde molens van West-Europa. Zij werd voor het eerst genoemd in 1451, toen Willem van den Bergh verklaarde jaarlijks een malder rogge en een malder mout te schenken aan het Gasthuis te Bergh, gemalen op zijn molens te Berge, Sedam, Diedam en Genderingen.
In 1904 verkochten de toenmalige eigenaren van Huis Bergh, de Von Hohenzollerns, de Zeddammer molen aan de molenaar. De heer Jan Herman van Heek heeft de molen in 1929 teruggekocht en voor de ondergang behoed door de meest noodzakelijke herstellingen te laten uitvoeren.
In 1974 en in 1990 is de torenmolen grondig gerestaureerd dankzij aanzienlijke financiële bijdragen van het Prins Bernhard Cultuurfonds en de Provincie Gelderland. De torenmolen van Zeddam staat in de Top-100 van de Nederlandse monumentenlijst.

Bron: Huis Bergh