Oogsten wat we zaaien
Bij protesten tegen asielzoekerscentra vliegen tegenwoordig fakkels en vuurwerk door de lucht, maar ook woorden als omvolking. In Etten staat al een half jaar een spandoek met de tekst: ‘Etten zegt nee tegen een AZC’. Het roept de vraag op wat inwoners straks precies te wachten staat. Een opvanglocatie, of een grimmige sfeer?
In de dystopische roman 1984 van George Orwell veranderden complexe problemen in simpele slogans die vooral angst opriepen. Mensen mogen zorgen hebben over woningdruk, voorzieningen of veiligheid, maar dergelijke slogans reduceren ingewikkelde problemen tot één simpele zondebok. Alsof woningnood alleen door vluchtelingen komt, en niet ook door jarenlang gebrek aan woningbouw, politieke keuzes en vergrijzing.
Dat maakt het woord omvolking niet alleen opruiend, maar ook intellectueel lui. Domvolking komt dichter in de buurt. Niet dom als in laagopgeleid, maar dom in de betekenis van het opgeven van nuance voor makkelijke vijandbeelden.
Tijdens het recente asieldebat in de Eerste Kamer zei minister Van den Brink: “Onze woorden doen ertoe.” Hij waarschuwde dat termen als asielstop en noodrecht verwachtingen oproepen die juridisch nauwelijks uitvoerbaar zijn. Hoe harder slogans klinken, hoe groter de woede wanneer de werkelijkheid ingewikkelder blijkt.
Woorden verschuiven zelden ineens. Eerst klinken ze extreem. Daarna “moet het gezegd kunnen worden”. Uiteindelijk duiken ze op in protestborden, raadszalen en Facebookreacties alsof ze altijd normaal zijn geweest.
Burgemeester Boumans van Doetinchem zei het laatst in Buitenhof treffend: “Ik kan wel 150 willen rijden op de snelweg, maar we hebben ons allemaal aan de wet te houden.” Niet iedereen is altijd tevreden, maar accepteren we een democratische rechtsstaat met besluiten die niet iedereen prettig vindt?
Terrorisme-expert Beatrice de Graaf zei onlangs: "Luisteren naar boze burgers is nog geen partijprogramma.” Luisteren is belangrijk, maar als de luidste stem gelijk krijgt, wordt de zwijgende meerderheid gegijzeld.
Europese landen probeerden na de Tweede Wereldoorlog samenwerking belangrijker te maken dan vijandschap. Niet door hogere muren, maar door elkaar zo afhankelijk te maken dat oorlog ondenkbaar werd. Durven wij weer afhankelijk van elkaar te worden?
The Beatles zongen ooit: "The love you take is equal to the love you make.” Uiteindelijk oogsten we wat we zaaien. De vraag is alleen: wat willen we laten groeien?
Meindert Bussink