‘Wie Toorop zegt, zegt Ulft’

Ulft – De beroemde beeldend kunstenaar Jan Toorop verbleef en werkte jarenlang met grote regelmaat in Ulft. Er is extreem weinig gepubliceerd over die periode. Voor liefhebbers van kunstgeschiedenis met oog voor deze regio was dat een groot gemis. In augustus 2024 is in Ulft de Stichting Jan Toorop opgericht om ‘de gedachte aan Jan Toorop in Ulft levend te houden’. Het plan is om allerlei activiteiten te organiseren met een hoogtepunt in Tooropjaar 2028. Dan is het 100 jaar geleden dat de kunstenaar overleed. Een Tooropmuseum is één van de plannen. Het gemis van een gedetailleerd verhaal over de Ulftse jaren van Toorop is inmiddels ingevuld. En hoe! Vorige week was de feestelijke presentatie van het boek Jan Toorop in Ulft – Vriendschap voor het leven.

Door Marcel van Berkum

Er waren veel belangstellenden naar de boekpresentatie in het Ouhrlokaal op DRU Industriepark gekomen. De sfeervolle entourage, waar letters van beeldhouwer Henk Welling opvallend op de muur zijn te zien, was uitstekend gekozen. Eén van de aanwezigen was Ulftenaar Hennie Berendsen. Hij is een groot bewonderaar en kenner van het werk van Toorop en beheert al jaren een website over de kunstenaar. Kunst- en cultuurhistoricus Peter Thoben, die over de Nijmeegse periode van de kunstenaar publiceerde, nam de aanwezigen in tekst en beeld mee in het leven en werk van Jan Toorop. Hij wees op de grote variatie in zijn kunst. Toorop is onder meer maker van kruiswegstaties, maar ook bekend van zijn iconische poster voor Delftse slaolie in art nouveau stijl. 

Villa Zeno
Jan Toorop werd geboren op 20 december 1858 in Poerworedjo op Java in het toenmalige Nederlands-Indië. Al op tienjarige leeftijd werd hij moederziel alleen door zijn ouders voor zijn opleiding naar Nederland gestuurd. Hij ging ‘in de kost’ op diverse adressen in het land, onder meer in Winterswijk. Op latere leeftijd verbleef de kunstenaar jarenlang met grote regelmaat in Ulft. Hij was hecht bevriend met Frans Deurvorst, de toenmalige directeur van de DRU, en zijn echtgenote Jacqueline Deurvorst-Vonk de Both. Het was een vriendschap voor het leven. Toorop werkte in een atelier in Villa Zeno, het karakteristieke woonhuis van de familie Deurvorst. Hij maakte talloze portretten van de gezinsleden. Daarnaast had hij een fascinatie voor de arbeiders van de DRU, portretteerde de ijzergieters en experimenteerde met emailleren.

IJzergieters
Het is ook zijn krijttekening van een Ulftse ijzergieter, die fraai op de omslag van het nieuwe boek prijkt. De rijk geïllustreerde publicatie geeft in 100 pagina’s een boeiend overzicht van het leven van de vader van Charley Toorop met de nadruk op zijn Ulftse periode en zijn kunst. Informatief en prettig leesbaar. Jan Toorop in Ulft – Vriendschap voor het leven is uitgegeven door Achterhoek Uitgevers in Zutphen. De samenstellers Frank Deurvorst en Moniek Vroom werden voorgesteld en ondervraagd door Joyce de Schepper. Frank Deurvorst is fiscaal jurist en woont in Amsterdam. Hij is een achterkleinzoon van het echtpaar Frans en Jacqueline Deurvorst, die vijf zonen hadden. Frank is van jongs af aan geboeid door zijn familiegeschiedenis, de DRU en Toorop. Hij heeft, samen met een familielid, hiervan een archief aangelegd. Moniek Vroom heeft economie gestudeeerd en woont in Arnhem. Moniek schreef eerder in de Ganzeveer, het orgaan van de Oudheidkundige Vereniging Gemeente Gendringen, over Jan Toorop en zijn connectie met Ulft. Zij wees erop dat Toorop, die duidelijk oosterse trekken had, zijn afkomst niet verloochende. Zijn hang naar de Oriënt van zijn kinderjaren is dikwijls in zijn werk terug te vinden. Dat kwam ook duidelijk terug in zijn Ulftse periode. De stoere Ulftse ijzergieters werden met ontbloot bovenlichaam afgebeeld, uitsluitend gekleed in sarong. Dat was een creatieve invulling, want de arbeiders hadden toendertijd wel degelijk beschermende werkkleding aan.

Voorzitter Ton Menke van de stichting Jan Toorop overhandigde het eerste exemplaar van het boek aan burgemeester Laura Werger van Oude IJsselstreek. In haar dankwoord memoreerde de burgemeester de bijzondere verbintenis tussen industrie en kunst en gedeeld vakmanschap. Het zou mooi zijn als in de toekomst Jan Toorop en Ulft in één adem worden genoemd: “Wie Toorop zegt, zegt Ulft.” 

‘Jan Toorop in Ulft - Vriendschap voor het leven’ is te verkrijgen in de boekhandel. Ook te bestellen via info@stichtingjantoorop.nl en achterhoekuitgevers.nl/bestellen.

stichtingjantoorop.nl