Tussen grens en hoop

Oorlogs-verhalen van ooggetuigen uit Wisch en Gendringen

Oude IJsselstreek – Ook tientallen jaren na het einde van de Tweede Wereldoorlog verschijnen er nog regelmatig boeken met oorlogsherinneringen. Vooral in dit kroonjaar 80 jaar na de bevrijding. De verhalen kunnen niet genoeg verteld worden vinden de schrijvers. Binnenkort wordt ‘Tussen grens en hoop, verhalen door de ogen van burgers in oorlogstijd’ gepresenteerd. Het boek beschrijft persoonlijke ervaringen van inwoners van de vroegere gemeenten Wisch en Gendringen tijdens de oorlog.

Door Marcel van Berkum

Samenstellers Maarten Koudijs en Court Tolhuis poseren voor de foto op het kruispunt bij Te Pas in Gendringen. Dat is toepasselijk gekozen, want op de omslag van het boek staat hetzelfde punt maar dan in 1945 gefotografeerd en de geportretteerde is een Canadese soldaat, die de bevrijders de weg wijst naar de rest van Nederland.

Presentatie
Tussen grens en hoop is het tweede boek van Silvoldenaar Maarten Koudijs. Zijn eerste boek Opdat Wij Niet Vergeten Wisch – Gendringen 1940-1945 verscheen in 2023 en vond gretig aftrek. Koudijs vertelt: “Inmiddels is de tweede druk zo goed als uitverkocht. Met de opbrengst kon het oorlogsmonument in gedenk- en wandelpark ‘t Olde Kerkhof in Gendringen mede worden bekostigd.” Het was ook de aanzet tot de oprichting van de gelijknamige werkgroep van stichting De Moezeköttel in Megchelen, die het boek uitgaf. Inmiddels is de werkgroep sinds enkele weken een onafhankelijke stichting en de uitgever van het nieuwe boek, dat eind maart in Megchelen wordt aangeboden aan waarnemend burgemeester Mirjam Maasdam. Megchelen is op 28 maart 1945 als eerste dorp boven de rivieren bevrijd. Op vrijdag 28 en zaterdag 29 maart zijn er in de Martinuskerk een tentoonstelling en een bevrijdingsfeest. Maarten en Court vertellen daar over het boek en de totstandkoming.

Crashes
Amateur-historicus Maarten Koudijs is 66 jaar en afkomstig uit Bennekom. Hij raakte geïnteresseerd in de oorlogsgeschiedenis van deze streek nadat hij met een metaaldetector resten vond van een vliegtuigcrash tussen Silvolde en Oer. De Silvoldenaar liet het daar niet bij. Hij ging fanatiek de geschiedenis uitpluizen, bezocht begraafplaatsen en zocht contact met nabestaanden, die hij zelfs naar Nederland haalde. Vervolgens bracht hij ook nog alle overige vliegtuigcrashes in de regio in beeld. Via zijn contact met De Moezeköttel werden op relevante plekken informatiepanelen geplaatst. Inmiddels had hij zoveel verhalen en informatie verzameld dat besloten werd het te publiceren.

Hectisch
Maar dat boek was zeker niet het eindpunt voor zijn onderzoek. Met niet aflatende energie ging Maarten onverdroten door om oorlogsverhalen en -beelden te verzamelen via gesprekken en bezoeken in binnen- en buitenland. Het is zijn drijfveer om de slachtoffers – burgers en soldaten – een gezicht te geven en ook de Duitse kant te belichten. Bij de samenstelling van het nieuwe boek kreeg hij hulp van Westendorper Court Tolhuis als editor. De oud-militair is geboren in Arnhem en heeft beroepsmatig ervaring in documenteren. “Ik zing in het koor Different Voices, dat in 2023 meewerkte aan de bevrijdingsconcerten in Silvolde en Ulft. Zo kwam ik in contact met de organiserende werkgroep – nu stichting – en werd lid.”

Ze reisde hem achterna en uiteindelijk in Oostenrijk wachtte een onaangename verrassing

In het nieuwste boek leest u hoofdzakelijk ooggetuigenverslagen, maar ook waartoe intensief speurwerk kan leiden. Indringende verhalen, die nooit eerder zijn gepubliceerd. Maarten noemt enkele voorbeelden zoals het verhaal van Truus uit Megchelen: “Zij werd verliefd op een Duitse soldaat en reisde hem met twee kinderen achterna naar verschillende standplaatsen in Nederland om uiteindelijk in Oostenrijk terecht te komen en daar wachtte haar een onaangename verrassing. Of het verhaal van de Unbekannter Soldat, die in Bontebrug was doodgeschoten. Zijn gegevens waren in de administratie van de Duitse oorlogsbegraafplaats Ysselsteyn zoek geraakt en zijn na tientallen jaren recent weer teruggevonden. Ik ben erop afgegaan en uiteindelijk bleek een familienaam fout geschreven te zijn. Nu is het raadsel opgelost.” Al die verhalen zijn uitgebreid en gedetailleerd te lezen in het nieuwe boek van 500 pagina’s, dat rijkelijk is geïllustreerd met foto’s en documenten.

Tussen grens en hoop, verhalen door de ogen van burgers in oorlogstijd kost 39.95 en is vanaf eind maart te bestellen via de website.

tussengrensenhoop.nl