Gemeente: behoud landschap begint bij wat er al is

Verdwenen sloten leggen bredere verantwoordelijkheid bloot

OUDE IJSSELSTREEK – Wie is verantwoordelijk voor het behoud van het karakteristieke landschap in de Oude IJsselstreek? Die vraag kwam de afgelopen weken nadrukkelijk naar voren na artikelen in de Gelderse Post over het verdwijnen van sloten. In een uitgebreide reactie laat de gemeente weten dat het behoud van bestaande landschapselementen juist een belangrijk uitgangspunt van het beleid is, maar dat veel van die elementen op particuliere grond liggen.

Door Meindert Bussink

De discussie doet denken aan een vergelijkbare situatie van begin vorig jaar. Toen vroegen inwoners zich af waarom langs de Kasteelweg in Sinderen zoveel bomen waren gekapt. De gemeente legde destijds uit dat het betreffende bosperceel particulier eigendom was en dat zij daar geen beheerder van was. Ook bij kleinere sloten ligt het beheer in veel gevallen niet bij de gemeente.

Volgens de gemeente vallen veel kleinere sloten inderdaad niet onder de vergunningplicht van het waterschap. Het beheer ligt bij de eigenaar, die dat in goed overleg zou moeten doen met onder meer aangrenzende grondeigenaren, het waterschap en de gemeente. Daarbij wijst de gemeente erop dat ook kleine watergangen onderdeel zijn van het watersysteem. Het dempen van een sloot kan gevolgen hebben voor de infiltratie of afvoer van water en daarmee leiden tot verdroging of juist wateroverlast. De gemeente zegt daarom graag mee te denken over oplossingen die zowel voor agrariërs als voor het landschap passend zijn. 

Bestaande kwaliteit
In het eerdere artikel wezen onder meer Stichting Achterhoek weer Mooi en klimaatburgemeester Eva Kruijswijk erop dat niet alleen nieuwe landschapselementen belangrijk zijn, maar juist ook het behoud van bestaande structuren.

De gemeente zegt die gedachte te onderschrijven. Volgens haar staat het behoud en de bescherming van de bestaande basiskwaliteit van het landschap voorop. Juist oudere landschapselementen, zoals houtwallen, bijzondere bomen en landschapsmonumenten, zijn volgens de gemeente vaak van grote cultuurhistorische en ecologische waarde. Tegelijkertijd ontwikkelt het landschap zich voortdurend. Daarbij blijft volgens de gemeente het uitgangspunt dat bestaande elementen behouden blijven en nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan versterking van het landschap.

Hoewel verschillende gemeentelijke subsidieregelingen zich richten op de aanleg van nieuwe landschapselementen, wijst de gemeente erop dat er ook regelingen bestaan voor het onderhoud van bestaande elementen. Daarbij noemt zij onder meer het Landschapsfonds, het Bijzondere Bomenfonds en de ondersteuning van vrijwilligersorganisaties zoals de Hoogstambrigade. Ook de VALA ondersteunt volgens de gemeente het beheer van landschapselementen. 

Inventarisatie
De gemeente is momenteel bezig om bestaande landschapselementen en hun staat in kaart te brengen. Dat gebeurt mede met het oog op toekomstige landelijke en provinciale ontwikkelingen, zoals het Aanvalsplan Landschap en de Europese Natuurherstelverordening. Volgens de gemeente wordt het daardoor steeds belangrijker om bestaande landschapselementen te behouden. Hoe meer behouden blijft, hoe kleiner de opgave wordt om elders nieuwe natuur en groenblauwe dooradering aan te leggen.

Agrariërs
Ook erkent de gemeente dat economische omstandigheden invloed hebben op het landschap. Volgens haar stimuleert het huidige landbouwsysteem agrariërs om beschikbare grond zo productief mogelijk te benutten. Als het landschap versterkt moet worden, is het volgens de gemeente belangrijk dat landschapselementen weer een rendabel onderdeel van de agrarische bedrijfsvoering worden. Daarom wil zij samen met agrariërs, gebiedspartners en andere overheden verder werken aan een toekomstbestendig buitengebied binnen het programma Vitaal Buitengebied.