Heerensociëteit Gendringen viert tweehonderdjarig bestaan

GENDRINGEN – Heerensociëteit ‘Concordia’ uit Gendringen staat aan het begin van een imponerend jubileumjaar. Tweehonderd jaar geleden, op 4, 10 of 19 februari 1825 (de archieven zijn niet eenduidig op dit punt) besloot een groep notabelen uit het dorp tot de oprichting van een sociëteit om ‘het gezellig verkeer te bevorderen en te veraangenamen’.

Door Walter Hobelman

Door de jubileumcommissie is mij voorafgaand aan het interview het volledige sociëteitsarchief beschikbaar gesteld. Een geweldige mogelijkheid om een indruk te krijgen van tweehonderd jaar Gendrings leven. Talloze brieven, notulen, verslagen en andere documenten geven een goede indruk van het wel en wee binnen de sociëteit. Samenvattend is de hele geschiedenis terug te brengen tot een paar conclusies. Ten eerste dat al die jaren het ledenaantal grote pieken en diepe dalen heeft gekend. De tweede conclusie is, dat het taalgebruik dat destijds gangbaar was, nog steeds in stand wordt gehouden.

Samen met de drie jubileumcommissieleden Theo Stok (secretaris van de sociëteit), erelid Gerard Jansen en ‘gewoon lid’ Harry Kroezen, praat ik over de historie en de toekomst van Concordia. Het vierde commissielid, Theo Borggreven, kan helaas niet aanwezig zijn bij het interview.

“Wat dat ledenaantal betreft, je zou kunnen zeggen dat de sociëteit al tweehonderd jaar zieltogend is”, zegt Kroezen. Nu, aan het eind van 2024 heeft de sociëteit nog zestien leden, waarvan er zes of zeven actief de wekelijkse avonden bezoeken. “Voltallig zijn we vaak alleen als er bijzondere activiteiten zijn.”

Was de Heerensociëteit vroeger ‘als vanzelfsprekend’ uitsluitend een mannending, ook tegenwoordig zijn vrouwen niet echt welkom tijdens de avonden. Wel horen ze erbij tijdens activiteiten die buiten de vaste avonden om worden georganiseerd.

Hoe ziet de gemiddelde sociëteitsavond er tegenwoordig uit?
“We komen bij elkaar op donderdagavond in een zijruimte van lunchroom Te Pas in Gendringen. We leggen een kaartje, praten ondertussen over allerlei zaken en dat is het wel, zo ongeveer”, aldus de secretaris.
Uit de archieven blijkt dat het al twee eeuwen niet veel anders is geweest. Af en toe neemt iemand het initiatief om bijvoorbeeld eens per maand een lezing of excursie te houden of een ‘praatavond’ maar de meeste initiatieven sterven een snelle dood, omdat niemand de kar wil trekken. Dat dit echter een valkuil is in het voortbestaan van de sociëteit onderkennen de mannen wel. “Niet iedereen houdt van kaarten”, stelt Jansen vast. In de notulen is te lezen dat er op een gegeven moment daarom ook een dam- en schaakspel worden aangeschaft en enige andere gezelschapsspelen. Een jaar of tien later is in notulen te lezen dat ‘het dam- en schaakbord en de spellen nog ongebruikt in de kast liggen.’ Dat er altijd goed op de centen is gelet blijkt wel uit de opmerking dat ‘er in plaats van een dambord én een schaakbord met stukken iemand ontdekte dat er ook een bord was dat aan de ene kant een dambord was en aan de andere kant een schaakbord. Dat scheelt ruimte in de kast én is voordeliger.’

Hoort een sociëteit als Concordia geen eigen onderkomen te hebben?
“Dat zou natuurlijk wel het mooiste zijn. Jarenlang was Het Posthuis in Gendringen de residentie van de sociëteit. Dat werd helaas gesloten en na enig heen en weer verhuizen zitten we nu dus bij Te Pas. Een prima plek, waar we altijd welkom zijn, maar ja… het zou toch fantastisch zijn als we in ons jubileumjaar weer terug kunnen keren naar Het Posthuis. Dat zou een geweldig cadeau voor Gendringen zijn.”

Wie kan er lid worden van de sociëteit?
“Lid worden kan je niet zomaar. Men moet worden voorgedragen door twee bestaande leden en er volgt dan een ballotageproces. Als uiteindelijk alle leden unaniem akkoord gaan mag een nieuw lid aanschuiven”, vertelt Kroezen. “We zijn niet meer zo elitair als vroeger, maar we houden het wel graag scherp. Men moet sociaal wel in het clubje passen.”

Het formele taalgebruik dat mij in de stukken opvalt - ook in de meer recente verslagen - blijkt nu een beetje als nostalgie gebruikt te worden. “Onze manier van spreken is meebewogen met de tijd. We houden het er omwille van de traditie een beetje in. Daarbij, ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is.”

Concordia betekent ‘eendracht’. Ik las in de notulen een aantal voorbeelden van momenten waarop die eendracht zoek was. Is dat wel passend bij een Heerensociëteit?
“Niets menselijks is onze leden vreemd, zeg ik altijd”, licht Jansen toe. “Zeker in de geschiedenis waren er leden die maatschappelijk of zakelijk elkaars tegenpolen waren en dat leidde wel eens tot conflicten. Het is wel altijd gelukt om deze conflicten op te lossen. Soms was een royement van een lid noodzakelijk, maar vaker werd alles in der minne geschikt en kozen de kemphanen eieren voor hun geld.”

In 2025 wordt het tweehonderd jarig bestaan gevierd, maar hoe kijken jullie naar de volgende vijftig jaar?
“We hopen dat er nieuwe leden bijkomen maar beseffen dat dat wel uitdagend wordt. De gemiddelde leeftijd is nu 77 jaar en dat mag best een stuk naar beneden, maar hoe we dat kunnen realiseren? We weten het niet. Nieuwe leden met goede ideeën hierover zijn altijd welkom”, zegt de secretaris met een lach.

Het jubileum gaat gevierd worden met een feestelijke middag in het koetshuis van Huis Landfort. “Inclusief een rondleiding en gezamenlijk diner”, vertelt Kroezen. Verder staat er niet veel op de planning.

Vijfentwintig jaar geleden werd een cadeau aan de Gendringse gemeenschap werd gegeven, een zuil bij de bibliotheek ter nagedachtenis aan de dichter Staring die aan de Bringenborg is geboren. Ter gelegenheid van het tweehonderdjarig jubileum heeft de Sociëteit het initiatief genomen een donatie te doen aan de Gendringse gemeenschap. Er gaat een parkbank aangeboden worden. Wanneer dat gebeurt en waar de bank komt te staan is op dit moment nog niet bekend.