A’j plat könt praoten mo’j neet laoten

Thema-avond over Achterhoekse streektaal

SILVOLDE - Oudheidkundige vereniging Old Sillevold organiseert met grote regelmaat activiteiten voor leden en niet-leden, zoals drukbezochte lezingen en presentaties over uiteenlopende geschiedkundige onderwerpen. Op woensdagavond 16 september is er in Ons Pakhuus een boeiende thema-avond over het Achterhoeks dialect. Marije Stomps, streektaalfunctionaris van het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) in Doetinchem, is te gast. Ze vertelt haar verhaal in het Achterhoeks. Zi’j wet ‘r völ vanaf. Vaneiges!

Door Marcel van Berkum

Dat er een groeiend regionaal chauvinisme heerst, komt duidelijk tot uiting in de groene vlaggen aan de gevels. Ook is er een stijgende populariteit van het Achterhoeks. Niet alleen om te praten, maar met de hernieuwde belangstelling en waardering wordt er steeds meer in het Achterhoeks geschreven. Da’s alderbastend mooi, maor nog neet zo eenvoudeg. Marije Stomps is een echte ‘Reurlsen’. Ze is opgeleid als journalist en sinds april 2021 is ze streektaalfunctionaris bij het ECAL. Ze gaat in op het ontstaan en de achtergronden van het Nedersaksisch. Het is een officieel erkende regionale streektaal en geen dialect van het Nederlands. Ook vertelt ze over de varianten in het Achterhoeks. Het plat op het platteland is niet overal hetzelfde en kent lokaal uitgesproken verschillen. Woorden en uitdrukkingen worden enkele kilometers verderop even anders gezegd. Bijvoorbeeld verschilt het Dinxpers van het Silvolds.

Potwottels
Waarom is het zo belangrijk om de taal levend te houden en door te geven aan nieuwe generaties? En hoe zet het erfgoedcentrum zich in voor het behoud, de promotie en de toekomst van onze Achterhoekse streektaal? Zo wordt er bijvoorbeeld dit najaar een cursus Achterhoek(s) georganiseerd met wetenswaardigheden over cultuur, landschap en taal. Het WALD, Woordenboek Achterhoek en Liemers Dialect is te raadplegen via de website van ECAL. Het educatiepakket ‘Plat veur Potwottels’ laat jonge kinderen spelenderwijs kennismaken met de Achterhoekse streektaal en leert ze spöllenderwies ‘n betjen plat praoten. ‘Van Old naor Jong: Achterhooks’ is een tien weken durend lesprogramma waarin kinderen uit groep 7 en 8 Achterhoekse woorden leren en ontdekken.

Opgave
Het belooft een spraakmakende bijeenkomst te worden. Interessant voor nieuwe inwoners van de Achterhoek, maar beslist ook voor geboren en getogen Achterhoekers. Als interactieve afsluiting van de avond is er een pubquiz om op ludieke wijze de kennis van het publiek over Achterhoek en Achterhoeks te testen.

De thema-avond streektaal wordt gehouden op woensdagavond 16 september van 19.30 tot circa 22.00 uur (inloop vanaf 19.00 uur) in Ons Pakhuus, Molenberg 2 in Silvolde. Ook niet-leden van Old Sillevold zijn van harte welkom. Leden hebben gratis toegang. Niet-leden betalen € 3,50 entree (contant). Graag vooraf aanmelden. Dat kan tot maandag 14 september via: info@oldsillevold.nl.