Column Toekomstmuziek
Waar kan het nog stromen?
OpinieJaarlijks verdwijnen duizenden sloten in Nederland, schreef de Volkskrant begin deze maand. Gemeenten kijken weg, handhaving schiet tekort en boeren hebben er, hoe begrijpelijk ook, belang bij. Zonder sloot is het land makkelijker te bewerken en met de huidige regels is een sloot soms vooral een last. Tussen 2017 en 2024 verdwenen zo ruim 30.000 sloten op boerenland, soms met vergunning, maar vaak ook zonder.
De gemeente Oude IJsselstreek ziet wel dat houtwallen verdwijnen, verschillen tussen nat en droog vervagen en het karakter van het landschap verandert. Met drie regelingen wil de gemeente het landschap versterken en de biodiversiteit stimuleren. Zo is er een subsidie voor hagen en boomgaarden, een landschapsfonds voor boeren die natuur beheren en een regeling om zelfs complete stukken bos aan te planten.
Sympathiek beleid en noodzakelijk, maar in geen van de regelingen gaat het over sloten. Over de watergangen die het Achterhoekse landschap al eeuwen structureren en niet alleen water afvoeren, maar ook leven mogelijk maken. We betalen inwoners om landschap toe te voegen, maar wie voorkomt dat het verdwijnt?
De gemeente stimuleert en ondersteunt aan de ene kant, maar begrenst nauwelijks wat aan de andere kant verdwijnt. Zolang de economische prikkel om sloten te dempen groter is dan de vergoeding om natuur aan te leggen, blijft het dweilen met de kraan open.
Het is een reflex die we vaker zien. Afgelopen week stelde het college voor om de DRU alvast ruim een half miljoen euro over te maken, uit vertrouwen in het bestuur, terwijl podia als P8 en Kashmir recent zijn verdwenen. Vorige maand schreef ik al dat de discussie vaak over geld gaat, terwijl de fundamentelere vraag blijft liggen: wat proberen we hier eigenlijk in stand te houden?
De presocratische filosoof Heraclitus schreef het al: alles stroomt. Panta rhei. Maar wat als er niets meer is om doorheen te stromen? Als de sloot verdwijnt, verdwijnt niet alleen het water, maar ook de rafelrand: de plek waar iets kan ontstaan. Zoals kleine podia verdwijnen als alleen het grote podium overblijft. Daar is geen ruimte voor experiment, voor oefenen, voor mislukken. De kleine podia missen, net als de sloten, de economische prikkel die het grote wél krijgt.
Voormalig cultuurwethouder Haverdil citeerde in 2015 bij een interview voor Behind the Corner een regel van Lucebert: ‘Alles van waarde is weerloos’. Dat geldt voor sloten, maar geldt dat niet voor alles wat niet direct rendeert, maar wel betekenis geeft?
Meindert Bussink
