Oranje bril
OpinieWaar zal ik nu weer eens iets van vinden? Dat ik hier in alle vrijheid mijn mening mag opschrijven lijkt zo vanzelfsprekend dat ik er niet altijd bij stilsta. In de laatste maanden stonden we en komende week op 5 mei staan we weer stil bij vrijheid, al tachtig jaar. Maar die vanzelfsprekendheid is helaas kwetsbaarder dan we misschien denken.
Onlangs werd in de mestkelder van een oude boerderij in Gendringen een drugslab aangetroffen en wellicht herinnert u zich de drugsdump in het buitengebied van Sinderen van vorig jaar nog? Deze week waarschuwde de AIVD dat criminelen in Nederland politici, journalisten en advocaten bespioneren. Werk- en woonadressen worden in kaart gebracht om drugsbelangen te verdedigen. Zo wordt vrijheid niet alleen bedreigd in verre landen op televisie, maar ook bij ons om de hoek.
Zelfs de term vrijheid is niet meer vrij. In het Amerika van Trump wankelt de democratie omdat vrijheid wordt gebruikt als dekmantel voor leugens en haat. Notabene in het land met het Vrijheidsbeeld, dat staat voor de gastvrijheid, worden asielzoekers onterecht gedeporteerd. Van democratie naar demagogie is blijkbaar een korter pad dan we denken. Ook in ons land zijn er partijen met Vrijheid in de naam, maar je kunt je afvragen of de definitie bekend is.
Er zijn twee vrijheden. Negatieve vrijheid is de vrijheid van het voorkomen van acties door anderen, bijvoorbeeld van dwang, overheersing, ziektes en waandenkbeelden. Van positieve vrijheid is er sprake wanneer mensen meester over zichzelf zijn en in staat zijn hun eigen leven in te richten. Positieve vrijheid is niet mogelijk wanneer negatieve vrijheid ontbreekt en negatieve vrijheid is niet waardevol wanneer positieve vrijheid niet nagestreefd wordt. Beide vormen van vrijheid lijken op een Januskop waarvan het ene gezicht naar het verleden en het andere naar de toekomst gericht is. Eén gezicht kijkt terug naar de verworven vrijheid uit 1945, het andere beschermt de vrijheid van morgen.
Vrijheid en protest gaan hand in hand. Rapper Rudeboy zong twintig jaar geleden al met Neerlands rock en hiphop sensatie Urban Dance Squad over demagogen en tegenwoordig met asielzoekers in het Achterhoekse Niemanders collectief. Een jonge asielzoeker zei afgelopen week in een krant dat sinds hij in Nederland is, oranje voor hem de kleur van vrijheid is geworden. Mooi, oranje niet alleen als kleur voor nationale sport en het koningshuis, maar ook voor vrijheid. Door een roze bril zie je door verliefdheid de slechte eigenschappen van iemand niet. Door een oranje bril zie je door je vrijheid de mogelijkheden om te stemmen, te spreken, te schrijven. Behalve misschien op Koningsdag is het dragen van een oranje bril geen vanzelfsprekendheid. Hoe vaak zet u hem op?
Meindert Bussink
